Czy meble art deco są lakierowane? Wszystko o ich wykończeniu
Oryginalne meble Art Deco z lat 20. i 30. XX wieku zwykle nie były wykańczane współczesnym lakierem przemysłowym. Ich wysoki połysk uzyskiwano przede wszystkim dzięki politurze szelakowej. Meble produkowane dziś w stylu Art Deco często są natomiast lakierowane, ponieważ ta metoda pozwala łatwiej uzyskać gładką, błyszczącą powierzchnię.
Jak wykańczano oryginalne meble Art Deco?
W historycznym meblarstwie Art Deco powszechnie stosowano politurę szelakową. Jest to tradycyjne wykończenie nakładane cienkimi warstwami na przygotowane drewno lub fornir. Wymagało dużej wprawy i cierpliwości, ponieważ uzyskanie równej powierzchni o głębokim połysku było pracochłonnym procesem rzemieślniczym.
Fornir, czyli cienka warstwa szlachetnego drewna naklejana na konstrukcję mebla, miał w tym stylu duże znaczenie. Wykorzystywano między innymi dekoracyjne, często egzotyczne gatunki drewna, których usłojenie stawało się częścią kompozycji. Politura podkreślała rysunek forniru i nadawała mu wizualną głębię. Światło odbijające się od powierzchni wzmacniało wrażenie luksusu charakterystyczne dla Art Deco.
Nie oznacza to jednak, że każdy historyczny mebel z tego okresu wygląda identycznie. Stosowano różne materiały, techniki dekoracyjne i stopnie połysku. Jeśli mowa o antyku, określenie „lakierowany” bywa więc uproszczeniem. Precyzyjniej jest powiedzieć, że mebel został wykończony politurą, chyba że dokumentacja lub oględziny potwierdzają zastosowanie innego preparatu.
Politura szelakowa a współczesny lakier
Dzisiejsi producenci mebli inspirowanych Art Deco często wybierają lakiery akrylowe, poliuretanowe albo inne powłoki przemysłowe. Nie wynika to z historycznej wierności, lecz z potrzeb współczesnej produkcji. Lakier można nakładać szybciej i bardziej powtarzalnie, a gotowa powierzchnia zwykle lepiej znosi codzienne użytkowanie, kontakt z wilgocią oraz przypadkowe zabrudzenia.
Dzięki lakierowaniu łatwo uzyskać zarówno połysk, jak i wykończenie półmatowe lub matowe. Współczesne meble w stylu Art Deco mogą mieć lakierowane drewno, forniry, płyty meblowe albo fronty akrylowe. Ich wygląd nawiązuje do dawnej estetyki, ale technologia wykonania może być zupełnie inna. Przykładem są nowoczesne kolekcje wykorzystujące lakierowane drewno mango w połączeniu z marmurem.
Najważniejsze różnice między tymi metodami przedstawia tabela:
| Cecha | Politura szelakowa w oryginale | Nowoczesny lakier lub akryl |
|---|---|---|
| Technika | Ręczne nakładanie wielu cienkich warstw szelaku i polerowanie powierzchni | Aplikacja powłoki metodą przemysłową lub lakierniczą |
| Trwałość | Efektowna, ale bardziej wrażliwa na wilgoć, wysoką temperaturę i część środków chemicznych | Zwykle większa odporność na typowe obciążenia użytkowe, zależna od rodzaju powłoki |
| Estetyka | Głęboki, naturalny połysk i wyraźne podkreślenie usłojenia forniru | Równa, powtarzalna powierzchnia, od wysokiego połysku po mat |
| Renowacja | Możliwa przez odświeżanie i uzupełnianie politury, najlepiej przez konserwatora | Często wymaga miejscowego szlifowania i ponownego lakierowania całego elementu |
Politura i lakier różnią się także sposobem starzenia. Politura może z czasem matowieć, przecierać się na krawędziach i pokazywać ślady użytkowania w sposób typowy dla starego mebla. Lakier może zachować jednolity wygląd dłużej, ale przy uszkodzeniu powłoki zdarzają się odpryski, zarysowania lub pęknięcia. Nie jest to jednak niezawodny test autentyczności, ponieważ na stan powierzchni wpływają również warunki przechowywania, wcześniejsze naprawy i późniejsze przeróbki.
Jak rozpoznać rodzaj wykończenia?
Sama obserwacja połysku nie wystarczy. Zarówno dobrze wypolerowana politura, jak i nowoczesny lakier mogą dawać efekt lustra. Przy ocenie mebla warto zwrócić uwagę na kilka cech, ale w przypadku cennego antyku ostateczną opinię powinien wydać konserwator.
Pomocne wskazówki są następujące:
- Dotyk – politura zwykle daje wrażenie cieplejszej, głębszej powierzchni, a nowoczesny lakier może wydawać się bardziej jednolity i „filmowy”.
- Głębia usłojenia – przy politurze rysunek forniru często wygląda tak, jakby znajdował się pod powierzchnią, a nie tylko na jej wierzchu.
- Sposób starzenia – politura może stopniowo matowieć i przecierać się w miejscach często dotykanych, natomiast lakier częściej ujawnia uszkodzenie przez rysę, odprysk albo pęknięcie powłoki.
- Opis producenta lub dokumentacja renowacji – przy współczesnym meblu informacja o lakierze, akrylu, oleju lub politurze jest bardziej wiarygodna niż ocena wyłącznie na podstawie wyglądu.
Odpowiedź na pytanie, czy meble Art Deco są lakierowane, zależy więc od ich pochodzenia. Antyczne oryginały najczęściej kojarzą się z politurą szelakową, a współczesne meble inspirowane tym stylem często korzystają z lakierów, aby odtworzyć połysk i zapewnić łatwiejszą produkcję oraz użytkowanie.
